Szkolenia BHP w Wielkiej Brytanii opierają się na jednym zdaniu ustawy Health and Safety at Work etc. Act 1974: pracodawca musi zapewnić „takie informacje, instruktaż, szkolenie i nadzór, jakie są potrzebne”, by w rozsądnie wykonalnym zakresie chronić zdrowie i bezpieczeństwo pracowników. Kiedy dokładnie, mówi rozporządzenie Management of Health and Safety at Work Regulations 1999. Jego regulacja 13 wskazuje dwa rodzaje sytuacji: przyjęcie do pracy i każde narażenie na nowe lub większe ryzyko.
Brytyjskie przepisy nie podają liczby godzin ani jednego terminu szkolenia okresowego. To spora różnica wobec polskiego systemu, w którym Kodeks pracy i rozporządzenie o szkoleniach BHP dzielą szkolenia na wstępne i okresowe. Jeśli Twoja firma ma zakład lub ludzi na Wyspach, ten tekst opisuje punkt wyjścia. Dotyczy Wielkiej Brytanii, czyli obszaru, który opisują statystyki HSE. Irlandia Północna ma własne przepisy.
Czego wymaga ustawa z 1974 r.
Ustawa to ogólne ramy. Sekcja 2 nakłada na pracodawcę obowiązek dbania o zdrowie, bezpieczeństwo i dobrostan pracowników w rozsądnie wykonalnym zakresie i wymienia szkolenie jako jeden ze środków. Nie określa kursu, jego długości ani formy. Ocenia się efekt: czy szkolenie wystarcza na zagrożenia, z którymi ludzie mają realnie do czynienia?
Brzmienie przepisu znajdziesz w sekcji 2(2)(c) ustawy z 1974 r. (legislation.gov.uk). Najważniejsze jest pojęcie „reasonably practicable”, czyli rozsądnie wykonalne. Zestawia się ryzyko z wysiłkiem potrzebnym, by je ograniczyć. Dlatego kopalnia odkrywkowa i biuro obsługi klienta mają według tej samej ustawy zupełnie inne plany szkoleń.
Regulacja 13: kiedy szkolenie jest wymagane
Regulacja 13 rozporządzenia z 1999 r. zamienia ogólny obowiązek na konkretne sytuacje. Pracodawca musi zapewnić odpowiednie szkolenie przy przyjęciu do pracy oraz wtedy, gdy pracownik zostaje narażony na nowe lub większe ryzyko: po przeniesieniu, przy nowym sprzęcie, nowej technologii lub zmienionym systemie pracy.
Pełna lista w regulacji 13 MHSWR (legislation.gov.uk) obejmuje, poza przyjęciem do pracy, cztery sytuacje:
- przeniesienie albo zmianę zakresu obowiązków;
- nowe urządzenia lub zmianę w urządzeniach już używanych;
- nową technologię;
- nowy system pracy albo zmianę istniejącego.
Ustęp 1 dodaje obowiązek, o którym łatwo zapomnieć. Powierzając zadanie, pracodawca musi uwzględnić możliwości pracownika w zakresie BHP. Świeżo przeszkolony operator wózka widłowego, wysłany następnego dnia samotnie na nocną zmianę, może nie spełniać tego warunku, nawet jeśli sam kurs był dobry.
Jak często powtarzać szkolenie?
Brytyjskie prawo nie zna ogólnego terminu szkolenia okresowego. Regulacja 13(3) mówi, że szkolenie powtarza się okresowo „gdy jest to właściwe”, dostosowuje do nowych lub zmienionych zagrożeń i prowadzi w godzinach pracy. Częstotliwość wynika z oceny ryzyka, chyba że przepis szczegółowy wyznacza własny termin.
Dla osób przyzwyczajonych do polskich terminów to zaskoczenie. Broszura HSE Health and safety training: a brief guide (INDG345, HSE, 2012) zauważa, że umiejętności części osób „mogą wymagać odświeżenia” i że inne przepisy mają własne wymogi szkoleniowe. Jako przykłady podaje azbest, nurkowanie i pierwszą pomoc. Takie przepisy tematyczne mają pierwszeństwo przed ogólnym „gdy jest to właściwe”.
Uczciwa odpowiedź na pytanie „jak często” brzmi więc: tak często, jak potrafisz uzasadnić oceną ryzyka. Zapisz, dlaczego wybrałeś dany odstęp. Inspektor o to zapyta.
Szkolenie przeciwpożarowe w Anglii i Walii
W sprawach pożarowych Anglia i Walia mają równoległy przepis. Artykuł 21 rozporządzenia Regulatory Reform (Fire Safety) Order 2005 powtarza sytuacje z regulacji 13 i dodaje dwa wymogi. Szkolenie ma obejmować środki ostrożności i działania chroniące pracownika i inne osoby oraz odpowiadać zagrożeniom z oceny ryzyka pożarowego.
Artykuł 21 Fire Safety Order (legislation.gov.uk) również każe powtarzać szkolenie okresowo, „gdy jest to właściwe”, i prowadzić je w godzinach pracy. W praktyce każdy nowy pracownik zna alarm, drogi ewakuacyjne i miejsce zbiórki, zanim zacznie pracować sam. HSE wymienia „organizację pierwszej pomocy, ochrony przeciwpożarowej i ewakuacji” jako część podstawowego szkolenia nowych osób. O tym, jak często trzeba ćwiczyć samą ewakuację, piszemy w tekście próbna ewakuacja: jak często.
Kto płaci i w jakim czasie
Płaci pracodawca, a szkolenie odbywa się w płatnym czasie pracy. Sekcja 9 ustawy z 1974 r. zakazuje pobierania od pracowników opłat za to, co pracodawca zapewnia w wykonaniu konkretnego obowiązku ustawowego, a więc także za szkolenie z regulacji 13. Regulacja 13(3)(c) wymaga, by odbywało się w godzinach pracy.
Sekcja 9 (legislation.gov.uk) ma dwie linijki. Broszura INDG345 mówi to prościej: szkolenie trzeba zapewnić w godzinach pracy i nie na koszt pracowników. Zwraca też uwagę na osoby w niepełnym wymiarze i pracujące zmianowo, którym może być potrzebna osobna organizacja, żeby nie szkolić ich w dzień wolny.
Ta sama broszura zaleca konsultowanie planu szkoleń z pracownikami lub ich przedstawicielami. Przedstawiciele ds. bezpieczeństwa mają prawo do płatnego zwolnienia na własne szkolenie.
Kogo trzeba szkolić
Wszystkich, którzy dla Ciebie pracują, także część osób spoza listy płac. HSE przypomina, że osoba traktowana podatkowo jako samozatrudniona może być dla celów BHP uznana za Twojego pracownika. Szczególne potrzeby mają kierownicy, brygadziści, młodzi pracownicy, osoby zmieniające stanowisko i wykonawcy, którzy nie znają zakładu.
O młodych pracownikach INDG345 pisze wprost: są „szczególnie narażeni na wypadki”, więc ich szkolenie ma pierwszeństwo, a praca powinna odbywać się pod nadzorem. Broszura każe też uwzględnić osoby słabo znające angielski, z trudnościami w czytaniu i z niepełnosprawnością wzroku lub słuchu. Prezentacja napisana płynną angielszczyzną do wszystkich nie dotrze. Ma to znaczenie dla polskich firm, które wysyłają na Wyspy własne ekipy.
Firmy zewnętrzne to osobny temat. Opisujemy go w tekście BHP firm zewnętrznych i podwykonawców.
Jak może wyglądać szkolenie
Brytyjskie prawo nie narzuca formy. Wytyczne HSE mówią, że szkolenie to „nie tylko formalne kursy w sali” i wymieniają coaching, szkolenie na stanowisku, naukę otwartą i zdalną oraz naukę komputerową lub interaktywną. Liczy się to, że ludzie potrafią potem pracować bezpiecznie i że pracodawca to sprawdza.
Właśnie sprawdzania w wielu programach brakuje. Krok 5 broszury INDG345 pyta, czy pracownicy „rzeczywiście pracują tak, jak ich przeszkolono”, i czy zmieniło się ich zachowanie. HSE zaleca też prowadzenie ewidencji szkoleń, także wewnętrznych, i śledzenie jej, by szkolenie odświeżające zaplanować na czas.
Ani regulacja 13, ani INDG345 nie wskazują obowiązkowego kursu czy kwalifikacji. Certyfikaty IOSH i NEBOSH to cenione kwalifikacje prywatnych organizacji, przydatne dla kadry kierowniczej i specjalistów BHP. Sam taki certyfikat nie zwalnia jednak pracodawcy z obowiązku przeszkolenia każdego pracownika pod kątem zagrożeń na jego stanowisku.
Co grozi za zaniedbanie
Naruszenie ogólnych obowiązków z sekcji 2 do 6 jest przestępstwem z sekcji 33. Według załącznika 3A przy skazaniu w trybie aktu oskarżenia (on indictment) grozi do dwóch lat pozbawienia wolności, grzywna albo obie kary. W Anglii i Walii limit 20 000 funtów dla grzywien w sądach pokoju (magistrates’ courts) zniesiono w 2015 r.
Tabelę kar zawiera załącznik 3A ustawy z 1974 r. (legislation.gov.uk). Za przepisami stoją konkretne wypadki. HSE podaje, że w roku 2025/26 w Wielkiej Brytanii w wypadkach związanych z pracą zginęło 126 pracowników. To dane wstępne, ostateczne mają być w lipcu 2027 r. (HSE, śmiertelne wypadki przy pracy, 2026). Upadki z wysokości spowodowały 31 z tych zgonów, uderzenie przez poruszający się pojazd 24, a uderzenie przez poruszający się przedmiot 21.
Gdzie pasuje VR
VR mieści się w kategorii „nauka komputerowa lub interaktywna” z INDG345. Jej siłą jest ćwiczenie. Pracownik może przejść halę produkcyjną i wyłapać zagrożenia, przećwiczyć pracę na wysokości bez ryzyka upadku albo użyć gaśnicy przy pożarze, który rośnie, gdy się waha.
Każda sesja zapisuje się z datą i wynikiem. To daje ewidencję, którą zaleca INDG345, i jasny obraz, komu kończy się termin odświeżenia. Tym zajmuje się LMS VR. VR nie zastępuje praktyki pod nadzorem na prawdziwym sprzęcie i nie daje kwalifikacji IOSH, NEBOSH ani uprawnień na wózek. Nasza strona o szkoleniach BHP w VR w Wielkiej Brytanii (po angielsku) pokazuje, jak scenariusze odpowiadają tym obowiązkom.
Krótka lista kontrolna
- Każde przyjęcie, przeniesienie i zmiana sprzętu, technologii lub systemu pracy kończy się udokumentowanym szkoleniem.
- Odstęp między szkoleniami dla każdego stanowiska jest zapisany i uzasadniony oceną ryzyka.
- Przepisy tematyczne (pierwsza pomoc, azbest itp.) mają osobne terminy, pilnowane oddzielnie.
- Nowe osoby znają alarm, drogi ewakuacyjne i miejsce zbiórki, zanim zaczną pracować samodzielnie.
- Szkolenie odbywa się w płatnym czasie pracy, bez kosztów dla pracownika.
- Masz dowód, że ludzie pracują tak, jak ich przeszkolono.
Jeśli chcesz porównać to z Polską, zajrzyj do zestawienia wymagane szkolenia BHP w Polsce, a z Francją do tekstu o szkoleniu BHP we Francji. Dostępne scenariusze znajdziesz w naszym katalogu szkoleń VR, a tekst dlaczego szkolenia VR są skuteczniejsze niż tradycyjne opisuje, co badania mówią o powtarzanej praktyce.
